- ببايد دانست كه اين كتاب به لغت پهلوى بوده است . . . « 1 » - كان فى قديم الزمان و سالف العصر و الاوان ، ملك من ملوك العجم يقال له الملك المتوّج . . . « 2 » - و كان له زوجة من بنات الملوك الاكاسرة ذات عقل و ادب . . . « 3 » سير تاريخى كتاب سندباد در زبان فارسى اصولا كتابهايى كه مورد علاقهء مردم بوده است ، در دوره‌هاى مختلف چندين‌بار به نظم و نثر توسط شاعران و نويسندگان انشاء شده است . يكى از اين آثار كتاب سندباد است كه هم شامل قصه بوده و هم حاوى مواعظ و پند و اندرز و به همين دليل چندبار به نثر و نظم درآمده است و هربار تحت تأثير شيوه و سليقهء نويسندگان و شاعران آن دوره شكلى تازه به خود گرفته است : الف - سندباد منظوم رودكى : رودكى شاعر تواناى قرن چهارم هجرى كه كليله و دمنه را به نظم كشيده است ، داستان سندباد يا لاأقل برخى از حكايتهاى آن را منظوم ساخته است كه متأسفانه امروز فقط چند بيت از آن باقى مانده است ، همان‌طور كه از كليله و دمنهء منظوم او نيز بيش از چند بيتى در دست نيست . « ترجمهء منظوم رودكى به همان وزن منظومهء كليله و دمنه بوده و شايد آن منظومهء « دوران آفتاب » كه مؤلف فرهنگ جهانگيرى به رودكى نسبت داده همان ترجمهء منظوم سندبادنامه بوده باشد و يا اينكه رودكى بعضى داستانهاى سندباد را در منظومهء كليله و دمنهء خويش گنجانيده است . در هر حال مسلّم است كه بعضى از مضمونها و مطالب كتاب سندباد در ميان اشعار مثنوى بحر رمل رودكى ديده مىشود و ظاهرا بايد

--> ( 1 ) . همان مأخذ ، ص 18 . ( 2 ) . حكاية الملك المتوّج مع امرأة الملك و الحكيم السندباد و سبع الوزراء و حكاية كل واحد منهم ، ضميمهء سندبادنامه تصحيح آتش ، ص 348 . ( 3 ) . همان مأخذ ، ص 349 .